KAHVENİN HİKAYESİ

0

Hayatımıza çok geç dahil olan kahve, keşfedildiği günden bugüne gelene kadar gereğinden fazla anlam yüklenerek bazen yasaklanan bazen de kutsiyet atfedilen bir içecek olmuştur. Kahvenin yasaklanan bir içecek olmasının yanında kahvehaneler isyan yuvası olarak görüldüğünden sık sık yasaklanmış ve kapatılmıştır. Tarihte kahve ve kahvehanelerin yasaklanması sadece Osmanlı topraklarında değil tüm Avrupa’da görülen sosyolojik bir hadisedir. Kahve dini ve siyasi açıdan sakıncalı bir içecek olarak görülmesinin yanında insanın üzerinde müthiş bir canlanma bıraktığı yasaklayan kişiler tarafından dahi kabul edilen bir geçeklikti.

Kahve ilk kez Etiyopya (Habeşistan)’da keşfedilse de tam olarak kim tarafından nasıl bulunduğuna dair elimizde net bir bilgi yoktur. Kahvenin keşfiyle ilgili birbirinden enteresan efsanelerin varlığı, kahvenin birey ve toplum üzerindeki tesirinin ne denli önemli olduğunu anlamamıza yardımcı olur. Yasaklandığı dönemlerde bile tiryakileri tarafından asla bırakılamayan kahve, önü alınmaz bir hızla tüm dünyaya yayılmaya devam eder. Bu yayılma hızını durdurmak için Papa, kahve aleyhinde görüş beyan eder.

Etiyopya’dan sonra Yemen’e oradan Mekke’ye ve Mekke’den ticaret yoluyla Anadolu ve Avrupa topraklarına kadar giden kahve, birkaç yüzyıl içinde tüm dünyayı etkisi altına almayı başarır. Kahvenin bu kadar çabuk yayılmasının en büyük nedenlerinden biri de Hac vazifesini yapmak üzere Mekke’ye gelen Müslümanların buradan ayrılırken şifa kaynağı bir içecek olduğuna inandıkları kahveyi kendi memleketlerine götürmelerdir.

Kahvenin asıl yayılması ise Osmanlı ile tanışmasından sonra başladı. 1519 yılında Yemen, Cidde, Kahire ve Mısır üzerinden İstanbul’a gelen kahve, Eminönü’nde muhafaza edilerek buradan İstanbul’un ve Osmanlı’nın farklı bölgelerine dağıtıldı. Her eve ulaşan kahve, deneyenlerin zaman içinde tiryakisi olduğu bir içeceğe dönüşür. Osmanlı’nın sıkı yasaklamaları bile tiryakileri kahveden vazgeçirmeye yeterli olmaz.

Kahvehaneler

Kahvenin tüm dünya ile tanışmasının ardından insanların kahve içerek sohbet ettikleri kahvehaneler açılmaya başladı. İlk kez Mekke’de bir caminin yanında açılan kahvehane, birçok İslam ülkesinde cami yanlarında açılmaya devam etti. Kahvenin ilk kez camilerin yakınlarında açılmaya başlamasının nedeni ise namaz vakitleri aralarında cami cemaatinin sohbet ederek zaman geçirebilecekleri bir yere ihtiyaç duymalarıydı.

Osmanlı’da ilk kez 1555 yılında açılan kahvehaneler önü alınamaz bir yükselişle Anadolu’nun farklı yerlerine kadar ulaşmıştır. 1555 yılından itibaren kısa sürede her mahallede açılmaya başlayan kahvehaneler, yeniçerilerin de en çok vakit geçirdikleri mekanlar olmaya başlamıştır.

Kahvehaneler ilk zamanlarda tek amacın kahve içmek olduğu yerlerken zamanla toplantı merkezleri, başkaldırı yuvalarına dönüşür. Özellikle seferlerin azalması ve yeniçerilerin başıboş şekilde gezmeye başlaması kahvehanelere olan talebin artmasına neden olur. Yeniçerilerin isyan planlarını genellikle kahvehane, hamam gibi yerlerde yapması kahvehanelerin yasaklanmasındaki en temel neden olarak kabul edilir.

Kahvehane kültürünün Avrupa’ya ulaşması ise seyyahlar vasıtasıyla gerçekleşmiştir. Avrupa’daki ilk kahvehane Paris’te 1670 yılında bir Ermeni tarafından açılmıştır. Birçok devletin isyan yuvası olarak gördüğü kahvehaneler Avrupa’da da zaman zaman yasaklanmıştır. İnsanlık tarihine çok geç dahil olan kahve, keşfedildiği günden bugüne kadar büyük bir hızla yayılarak hayatımızın önemli bir parçası olmayı başarmıştır.

Kahve Demleme Yöntemleri

Gittiği her ülkede farklı bir demleme ve pişirme tarzıyla tüketilen kahve, günümüzde kahve dükkanlarındaki çeşitliliğin temelini oluşturur. Kahve çekirdekleri son durak olarak vardıkları ülkelere o bölgenin kültürüne göre demlenirdir. Osmanlı topraklarından Avrupa’ya giden kahve, İtalya’da espresso, Almanya’da chmex, Amerika’da aeropress olarak karşımıza çıkar. Türk kültüründe ise pişirilerek tüketilen Türk kahvesi, sınırlarını aşarak farklı coğrafyalarda kültürel mirasımızı temsil etmekte…

Yazan: Melek Ardıç

YORUM YAZ

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz